Zespół suchego oka (ZSO) to jedno z najczęstszych schorzeń narządu wzroku XXI wieku. Dotyka zarówno osoby starsze, jak i młodsze – szczególnie te, które dużo czasu spędzają przed ekranami, noszą soczewki kontaktowe lub przeszły zabiegi okulistyczne. Nieleczony może prowadzić nie tylko do przewlekłego dyskomfortu, ale również do pogorszenia widzenia i uszkodzeń powierzchni oka.
Czym jest zespół suchego oka?
Zespół suchego oka to przewlekła, wieloczynnikowa choroba powierzchni oka, w której dochodzi do zaburzenia równowagi filmu łzowego. Oznacza to, że łzy:
- są produkowane w zbyt małej ilości lub
- mają nieprawidłowy skład i zbyt szybko odparowują.
Efektem jest niedostateczne nawilżenie oka, stan zapalny i pogorszenie jakości widzenia.
Jak często występuje zespół suchego oka?
ZSO jest znacznie bardziej powszechne, niż wielu pacjentów przypuszcza:
- objawy suchego oka dotyczą od 5 do nawet 30% populacji,
- po 45. roku życia problem narasta,
- częściej występuje u kobiet,
- u osób po 50. roku życia jest częstsze niż cukrzyca czy choroby serca.
W praktyce oznacza to, że co drugi pacjent zgłaszający się do okulisty lub optometrysty może mieć zaburzenia filmu łzowego – nawet jeśli nie zdaje sobie z tego sprawy.
Film łzowy – klucz do zdrowych oczu
Film łzowy to cienka, ochronna warstwa pokrywająca powierzchnię oka. Pełni on kilka kluczowych funkcji:
- nawilża i chroni rogówkę,
- zapewnia ostre i stabilne widzenie,
- zmniejsza tarcie między powieką a gałką oczną,
- chroni oko przed infekcjami.
Składa się z dwóch głównych warstw:
- warstwy lipidowej (tłuszczowej) – zapobiega parowaniu łez,
- warstwy wodno-mucynowej – odpowiada za nawilżenie i równomierne rozprowadzenie łez.
Zaburzenie którejkolwiek z nich może prowadzić do objawów suchego oka.
Rodzaje zespołu suchego oka
Wyróżnia się dwa główne typy ZSO:
1. Suche oko z niedoboru łez (ADDE)
Występuje, gdy organizm produkuje zbyt mało łez. Często związane jest z:
- wiekiem,
- chorobami autoimmunologicznymi (np. zespół Sjögrena),
- przyjmowaniem niektórych leków.
2. Suche oko z nadmiernego parowania (EDE)
Najczęstsza postać (ponad 80% przypadków). Pojawia się, gdy łzy zbyt szybko odparowują, np. na skutek:
- dysfunkcji gruczołów Meiboma,
- rzadkiego mrugania (praca przy komputerze),
- klimatyzacji, wiatru, suchego powietrza,
- noszenia soczewek kontaktowych.
W praktyce obie postacie często współistnieją i wzajemnie się nasilają.
Objawy zespołu suchego oka
Objawy mogą być bardzo różne i nie zawsze odpowiadają temu, co widać w badaniu oka. Najczęstsze to:
- uczucie piasku lub ciała obcego pod powiekami,
- pieczenie, kłucie, szczypanie,
- zaczerwienienie oczu,
- światłowstręt,
- zmęczenie oczu,
- przejściowe zamglenie widzenia,
- paradoksalne nadmierne łzawienie („płaczące suche oko”).
Zespół suchego oka a ekrany cyfrowe
Długotrwała praca przy komputerze znacząco zwiększa ryzyko ZSO:
- podczas patrzenia w ekran mrugamy nawet 3 razy rzadziej,
- oczy są szerzej otwarte, co zwiększa parowanie łez,
- film łzowy staje się niestabilny.
Pomocne nawyki:
- ustawienie monitora nieco niżej niż linia wzroku,
- częste, świadome mruganie,
- regularne przerwy (zasada 20-20-20),
- odpowiednia wilgotność powietrza.
Soczewki kontaktowe a zespół suchego oka
Noszenie soczewek kontaktowych:
- zwiększa ryzyko suchości nawet kilkukrotnie,
- zaburza naturalny film łzowy,
- może nasilać dyskomfort pod koniec dnia.
Dlatego u osób z objawami suchego oka szczególnie ważne są:
- odpowiedni dobór soczewek,
- właściwa pielęgnacja,
- regularne kontrole u specjalisty.
Zespół suchego oka po zabiegach okulistycznych
Zespół suchego oka jest częstym powikłaniem:
- po operacji zaćmy,
- po laserowej korekcji wzroku (LASIK).
Wynika to m.in. z czasowego uszkodzenia nerwów rogówki i zmniejszenia produkcji łez. U większości pacjentów objawy ustępują w ciągu kilku miesięcy, jednak wcześniejsza diagnostyka i leczenie znacząco poprawiają komfort i efekty zabiegu.
Wpływ ZSO na jakość życia
ZSO to nie tylko problem oczu. Może:
- utrudniać czytanie, pracę przy komputerze i prowadzenie auta,
- obniżać wydajność w pracy,
- wpływać na samopoczucie psychiczne,
- zwiększać ryzyko stanów lękowych i depresyjnych.
Dla wielu pacjentów jakość życia z nieleczonym suchym okiem porównywalna jest do chorób przewlekłych.
Podsumowanie
Zespół suchego oka to poważna, przewlekła choroba, której nie należy bagatelizować. Może być wynikiem stylu życia, pracy przy ekranach, noszenia soczewek, chorób ogólnoustrojowych czy zabiegów okulistycznych.
Wczesna diagnostyka, indywidualnie dobrane leczenie i odpowiednia profilaktyka pozwalają:
- zmniejszyć objawy,
- poprawić komfort widzenia,
- zapobiec powikłaniom.
Jeśli odczuwasz suchość, pieczenie lub zmęczenie oczu – warto skonsultować się z okulistą.
Skontaktuj się z nami i umów badanie u okulisty w naszym salonie optycznym OpticDuo we Lwówku Śląskim.