Słońce może opalić skórę, a nawet spowodować jej poparzenie. Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się jakie uszkodzenia może dokonać w Twoich oczach?
Wyobraź sobie, co może zrobić Twoim oczom, kiedy nie są chronione!
Promienie UV są szkodliwe dla oczu i skóry przyczyniając się do ich starzenia, a także licznych schorzeń.
Promieniowanie ultrafioletowe możemy podzielić, w zależności od długości fali, na trzy rodzaje:
- UVA (315-380 nm),
- UVB (280-315 nm),
- UVC (200-280nm).
Warstwa ozonowa odbija lub całkowicie pochłania promieniowanie UVC, a także w pewnym stopniu UVB. Do nas dociera głównie UVA i częściowo UVB- te promieniowania są dla oczu najgroźniejsze. 
Żadna ilość szkodliwych promieni UV nie jest dobra dla oczu
Oko posiada swoje własne mechanizmy obronne. Mrużenie oczu, czy zwężenie źrenicy ma na celu ograniczyć ilość promieniowania, które dociera do naszego oka. Ponadto w komorze przedniej oka obecny jest kwas askorbinowy o działaniu przeciwutleniającym, który dzięki zdolności do usuwania wolnych rodników może chronić soczewkę przed uszkodzeniem jej DNA. Stężenie kwasu askorbinowego znacząco jednak spada po ekspozycji na promieniowanie UV. Ochronę stanowi także film łzowy, nawilżający gałkę oczną. Niestety te mechanizmy często nie są wystarczające.
Tkanki oka łatwo absorbują promieniowanie UV. Rogówka pochłania głównie promieniowanie UVB, zaś soczewka UVA. W momencie absorpcji promieniowania dochodzi do przekazania całej energii tkance, co przekłada się na uszkodzenie tkanek.
Nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV może zwiększać ryzyko niektórych schorzeń okulistycznych, takich jak:
- skrzydlik,
- tłuszczyk,
- stan zapalny spojówki i rogówki-posłoneczne uszkodzenie plamki żółtej (retinopatia słoneczna),
- nowotwory powiek,
- nowotwory spojówki i rogówki np. rak płaskonabłonkowy,
- czerniak naczyniówki,
- zaćma,
- zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD)
W przypadku czerniaka naczyniówki, zaćmy oraz AMD zasadniczym czynnikiem ryzyka jest wiek oraz uwarunkowania rodzinne. Przewlekłe narażenie na promieniowanie UV może jednak przyspieszać wystąpienie tychże schorzeń
Skrzydlik i tłuszczyk są zmianami pojawiającymi się na spojówce
Skrzydlik to zgrubienie spojówki gałkowej w obrębie szpary powiekowej. Tłuszczyk natomiast, to forma zgrubienia na oku, które powstaje na spojówce i przybiera postać cienkiej warstwy pokrywającej białko oka. Tłuszczyk powstaje często na skutek nadmiernego działania promieniowania ultrafioletowego na gałkę oczną, w wyniku czego, dochodzi do zmiany struktury kolagenu. Mogą wystąpić wówczas małe i miękkie guzki o żółtobiałym zabarwieniu.
Stan zapalny spojówki i rogówki na tle zespołu suchego oka, są ostrymi reakcjami zapalnymi, zwykle pojawiają się w ciągu kilku, kilkunastu godzin po ekspozycji na promieniowanie UV w zależności od dawki promieniowania i długości fali. Towarzyszy mu zaczerwienienie, pieczenie, łzawienie, światłowstręt, uczucie obcego ciała („piasku”) w oku, może dojść nawet do upośledzenia widzenia. Objawy mimo, że mogą być bardzo bolesne, są odwracalne (znikają zazwyczaj całkowicie po upływie od kilkunastu godzin do kilku dni).
Na skutek ekspozycji na promieniowanie UV może dojść do uszkodzeń nabłonka i białek soczewki, co prowadzi z biegiem lat do jej zmętnienia, czyli rozwoju zaćmy– głównie zaćmy korowej.
Z kolei zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD) dotyka głównie osoby po 50-60 r.ż. Zmiany chorobowe występują w tym przypadku w obrębie siatkówki, a dokładniej plamki żółtej. Nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV także w tym przypadku jest wymieniana jako potencjalny czynnik mogący wpływać na rozwój tegoż schorzenia.
Długotrwałe przebywanie na słońcu może również powodować lub nasilać objawy zespołu suchego oka, który charakteryzuje podrażnienie, uczucie „piasku pod powiekami” i/lub pieczenie, z wtórnie rozwijającym się stanem zapalnym. Na ratunek przychodzą wówczas preparaty nawilżające niwelujące uczucie suchości i zmęczenia oczu, zmniejszające dyskomfort oraz zaczerwienienie gałki ocznej.
W jaki sposób możesz chronić swoje oczy przed szkodliwym działaniem promieniowania UV?
- Podstawą są okulary przeciwsłoneczne, o których powinno się pamiętać przez cały rok, nie tylko w lecie. Istotny jest wybór odpowiednich szkieł – należy decydować się tylko na te okulary, które posiadają certyfikat poświadczający ochronę zarówno przed promieniowaniem UVA, jak i UVB. Wybieraj okulary przeciwsłoneczne o jak największych soczewkach, znajdujących się blisko oczu.
- Noś, szczególnie latem kapelusz z szerokim rondem.
- Stosuj soczewki kontaktowe z filtrem UV, które ochronią oko także przed promieniowaniem obwodowym.
- Wybieraj soczewki okularowe w wyższym indeksie– wówczas nawet bezbarwne okulary korekcyjne, które nosisz na codzień będą blokowały promieniowanie UV.
Stosuj dietę bogatą w luteinę, która stanowi naturalny filtr siatkówki, chroniący ją przed UV. Produkty bogate w luteinę to: szpinak, brokuły, kapusta włoska, żółte i pomarańczowe owoce i warzywa. Jeśli nie jesteś amatorem tych warzyw i owoców stosuj suplementację luteiny.
Regularnie badaj wzroku, szczególnie w okresie letnim, gdy nasze oczy częściej i z większą intensywnością narażone są na działanie promieni słonecznych. Niektóre objawy chorób przypisujemy zmęczeniu. systematyczne wizyty kontrolne sprawdzające podstawową ostrość wzroku oraz stan gałki ocznej mogą umożliwić wczesne wykrycie różnych zmian i wad wzroku.